Dylematy filolożki » o tym i owym

Język polski – czy na pewno taki trudny?

Magdalena Bród — Fri, 30 Jul 2010 10:47:23 +0000

Mówi się, że język polski jest trzecim językiem na świecie pod względem trudności w uczeniu się go. Czy to jednak prawda? Przez ostatnie dwa tygodnie byłam na wczasach w Egipcie, w Hurgadzie, w hotelu, w którym zdecydowana większość obsługi mówiła po polsku, nie wspominając już o rezydentach, którzy mówili w naszym języku bardzo poprawnie. Co prawda często myliła się im gramatyka, ale poza tym posługiwali się polskim bardzo sprawnie. Oczywiście, Egipcjanie, podobnie jak Tunezyjczycy i inni Arabowie, żyją z języków obcych, bo wiadomo, że jeśli będą znali ich więcej, to znajdą lepszą pracę. Ale nie oszukujmy się, dużo łatwiej nauczyć się języka angielskiego czy niemieckiego, niż polskiego czy czeskiego. Jestem więc pod wielkim wrażeniem ich zdolności lingwistycznych. Właśnie o tym chciałam popełnić dzisiejszy wpis. Cieszę się, że nasz język cieszy się w takich rejonach coraz większą popularnością.

A jakie Wy macie wspomnienia z wczasów za granicą (związane z językiem polskim)?

Pisownia przymiotników złożonych

Magdalena Bród — Sat, 10 Jul 2010 12:57:41 +0000

Kiedy razem, a kiedy z dywizem?

Przymiotniki zapisujemy:

a) łącznie wtedy, gdy mamy do czynienia z dwoma nierównorzędnymi znaczeniowo członami, gdy znaczenie determinuje drugi człon, na przykład: ciemnozielony, południowopolski,

b) z dywizem wtedy, gdy zestawiamy ze sobą równorzędne człony, na przykład: różowo-zielony, społeczno-polityczny, Górniczo-Hutnicza, staro-cerkiewno-słowiański.

Myślnik a dywiz

Magdalena Bród — Thu, 08 Jul 2010 06:30:02 +0000

Dziś chciałabym wytłumaczyć różnicę w pisowni i zastosowaniu myślnika (pauzy) i dywizu (łącznika).

DYWIZ (-)

Stosujemy go w przypadku zestawiania dwóch równorzędnych nazw, na przykład w dwuczłonowych nazwiskach: Maria Nowak-Kowalska, czy zestawieniu kolorów: różowo-niebieski i nie oddzielamy go spacjami.
Dywizu używa się również w celu przerzucenia części wyrazu do kolejnego wiersza.
Dywiz stosuje się również w przypadku zapisów liczbowych lub skrótowców (i ich odmiany), na przykład 3-krotny, ZUS-owi.
Dodatkowo, dywiz stawia się przy kodzie pocztowym, numerach telefonu, wzorach chemicznych

Dywiz jest najkrótszym znakiem pisarskim i wynosi od ok. 1/4 do ok. 1/3 firetu

Nie jest to znak interpunkcyjny, ponieważ zalicza się go do znaków wewnątrzwyrazowych lub międzywyrazowych.

——————————–

MYŚLNIK (–)

Używa się go:

głównie w zapisie dialogów, na przykład:

— nie podoba mi się to — warknęła.

Przy wtrąceniach, zamiast przecinka, na przykład:

Wczoraj Tomasz — którego nie znoszę — obraził mnie

Zamiast domyślnych czasowników jest, są przed zaimkiem to — wprowadzającym orzecznik, np.

Warszawa — to stolica Polski.
Wiedza — to potęga.

(Należy w tym miejscu podkreślić, że postawienie w tego typu przykładach przecinka zamiast myślnika jest rażącym błędem interpunkcyjnym). [Punkt trzeci pochodzi stąd].

Przed wyrazami, na które chce się zwrócić uwagę (rzadko praktykowane).

Myślnik, w przeciwieństwie do dywizu, jest znakiem interpunkcyjnym.

—————————-

Warto dodać, żeby uważać podczas pisania dywizu i myślnika w edytorach tekstowych, na przykład w Wordzie. Czasem używa tych znaków zamiennie i niekonsekwentnie.

Jak napisać zaproszenie na ślub?

Magdalena Bród — Wed, 23 Jun 2010 14:58:22 +0000

Ostatnimi czasy dostaję wiele pytań na temat tego, w jaki sposób dobrze napisać zaproszenie na ślub. Poza formą przecież równie ważna jest treść. Otóż poniżej prezentuję punkty, które sprawią, że zaproszenie będzie prawidłowe:

1. Zaproszenie czy zawiadomienie?

Przede wszystkim należy ustalić dwie sprawy – zapraszamy czy zawiadamiamy? Utarło się, że zaproszenie będzie wtedy, gdy zapraszamy zarówno na ślub, jak i na wesele. Zawiadomienie wysyła się przypadku poinformowania o ślubie, bez zaproszenia na wesele. To taka grzecznościowa forma powiadomienia znajomych (bo rodzinę, tę bliższą i przyjaciół raczej się zaprasza) o tym, że wstępuje się w związek małżeński, jednocześnie dając do zrozumienia, że na wesele nie jest się zaproszonym.

2. Kto zaprasza?

I tutaj pojawia się kilka możliwości. Przede wszystkim na ślub/wesele zaprasza Panna Młoda i Pan Młody. Ich imiona i nazwiska muszą się pojawić. Dodatkowo, często bywa tak, że zapraszają również rodzice, którzy są współorganizatorami imprezy. Warto również o tym wspomnieć. Na przykład Katarzyna Kowalska i Jan Nowak, wraz z rodzicami, mają zaszczyt zaprosić….

3. Kogo zapraszają?

Ważne, by dokładnie sprecyzować kogo się zaprasza. Lepiej unikać sformułowań typu zapraszają rodzinę Kowalskich, ponieważ wtedy nie do końca wiadomo, kogo się zaprasza. Państwo Kowalscy mogą nie wiedzieć, czy są na ślubie mile widziani razem z dziećmi, czy bez. Dodatkowo, uniknie się w ten sposób nieproszonych gości. Bardzo ważny jest zapis imienia i nazwiska. BARDZO WAŻNE JEST ODMIENIANIE IMION I NAZWISK. Zwykle zaproszenie ułożone jest tak, że należy je odmienić w dopełniaczu – mają zaszczyt zaprosić (kogo)… Jana Nowaka lub Jana i Jadwigę Nowaków. Radzę upewnić się wiele razy, czy nazwisko będzie dobrze odmienione, pozwoli to uniknąć nieporozumień. Wiadomo, ogólna zasada jest taka, że jeśli da się odmienić nazwisko, to się to robi. Pojawia się jednak sprawa komplikująca zapis. Są rodziny, które życzą sobie, aby ich nazwisk nie odmieniać. I nie obchodzi ich to, że może to być niepoprawne językowo. W takim wypadku najlepiej się do nich dostosować. Szczegółowe informacje dotyczące odmiany nazwisk znajdują się TUTAJ.

4. Gdzie i kiedy?

Data i miejsce uroczystości często bywa równie nieprawidłowo odmienione, jak nazwisko. Od Państwa Młodych zależy, czy na zaproszeniach będzie widniała data słowna, czy zapis liczbowy. Gdy jednak zdecydują się na pierwszą opcję, należy pamiętać o takich niedbałościach, jak błędy pleonastyczne. Mam tu na myśli niepotrzebne dodawanie do daty wyrazu „dnia” 7 lipca 2011 czy „miesiąca” lipca. Czyli najestetyczniej będzie napisać na uroczystość, która odbędzie się 7 lipca 2010 w Kościele św. Jacka. Więcej informacji na temat błędów pleonastycznych znajduje się TUTAJ.

5. Prośba o potwierdzenie przybycia

Do zaproszeń (nie do powiadomień) dobrze jest dodać informację o potwierdzeniu przybycia. W ten sposób będzie można policzyć autentyczną liczbę gości.

6. Drukować? A może pisać ręcznie?

Podstawowe zasady savoir vivre’u wymagają, aby tego typu zaproszenia pisać ręcznie. Może to być jednak nieco uciążliwe, gdy na ślub/wesele zaprasza się dwieście osób. W takim wypadku najlepiej wszystko wydrukować, a ręcznie wpisać tylko imiona i nazwiska zaproszonych gości.

Wulgaryzm a przekleństwo

Magdalena Bród — Sun, 13 Jun 2010 16:40:40 +0000

Powszechnie nazywa się wszelkiego rodzaju wulgaryzmy przekleństwami. Nie do końca jednak jest to uzasadnione. Warto zauważyć, że „kurwa” tudzież „ja pierdolę” nie są w żadnym wypadku przekleństwem. Przekleństwem nazwiemy raczej ekspresyjne życzenie komuś złego, na przykład „niech Cię dunder świśnie”. Na tej samej zasadzie przekleństwa nie muszą być wulgaryzmami.

Wikipedia ma na ten temat do powiedzenia parę słów:

Przekleństwo – w znaczeniu potocznym obelga, wulgarne wyrazy używane dla wyrażenia gniewu.

Źródło: link

Zwracamy więc uwagę na „potoczny” et voila na przyszłość będziemy pamiętać, że jeśli mieszamy kogoś z błotem, lub silnie eksponujemy nasze uczucia, stosujemy wulgaryzmy, a nie przeklinamy:).

nie palący czy niepalący?

ewwa — Tue, 08 Jun 2010 10:31:26 +0000

Od 1936 przyzwyczajano nas do zasady, że „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi o znaczeniu czynnościowym pisze się rozdzielnie, a z imiesłowami przymiotnikowymi o znaczeniu przymiotnikowym, znaczeniu cechy – łącznie. Zasadę tę można stosować do dziś, a więc pisać: „nie palący” i „niepalący” – w zależności od znaczenia, „nie będący”, „nie określony” i „nieokreślony” itd. Jednak regułę tę trudno było opanować coraz większej liczbie piszących (zresztą – także życie pokazało, że w wielu wypadkach nie sposób rozstrzygnąć, o jakie użycie imiesłowu chodzi), dlatego pod naciskiem społecznym Rada Języka Polskiego podjęła w grudniu 1997 r.decyzję o wariantywnej pisowni „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi (por. www.rjp.pl). Na jej mocy można stosować starą regułę – jeśli się jest do niej przyzwyczajonym – albo zawsze łączyć „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi, niezależnie od ich znaczenia i funkcji (z wyjątkiem, oczywiście, konstrukcji przeciwstawnych typu: nie X, ale Y). To drugie wyjście (a więc zapis: niebędący, niemający, niepalący, niepijący - zawsze, niewypity, niespalony itd.) staje się coraz powszechniejsze, niewykluczone, a nawet bardzo prawdopodobne, że w nieodległej przyszłości zapis łączny będzie jedynym poprawnym.

Formatowanie pracy magisterskiej – 15 pomocnych wskazówek

Magdalena Bród — Mon, 31 May 2010 13:33:42 +0000

Jeśli piszesz pracę magisterską (tudzież licencjacką, dyplomową lub jakąkolwiek inną obszerną), sama treść to nie wszystko. Należy również zadbać o graficzną stronę tej pracy. Jest parę zabiegów, o których nie można zapomnieć. Poniżej prezentuję te najważniejsze. Opisałam je na podstawie Worda 2007, aczkolwiek zdecydowana większość tych opcji dostępna jest również w starszych wersjach, a także w pakiecie Open Office.

1. Wyjustuj pracę. Znacznie poprawia to estetykę całości pracy. Wstaw poprzez Narzędzia główne -> akapit -> wyjustuj (lub ctrl + J).

2. Użyj odpowiedniej (wymaganej) interlinii, najczęściej 1,5. Wstaw poprzez Narzędzia główne -> akapit -> interlinia.

3. Użyj odpowiedniej czcionki, najczęściej stosowana to Times New Roman, rozmiar 12.

4. Wyodrębnij nagłówki (tytuł rozdziału – czcionka rozmiar 16, tytuł podrozdziału – 14). Najlepszym rozwiązaniem będzie opcja „wstaw nagłówek 1″, „wstaw nagłówek 2″ itd. Aby praca była czytelna, warto użyć pogrubienia. Wstaw poprzez Narzędzia główne -> styl -> nagłówki.

5. Zadbaj o estetykę przypisów dolnych (czcionka rozmiar 10, interlinia 1,0).

6. Pamiętaj o „sierotkach”, czyli o twardej spacji (ctrl + shift + spacja). Nie pozostawiaj pojedynczych liter na końcu wiersza. Zrób to na końcu, żeby Twoja praca nie okazała się syzyfową. Gdy zrobisz to wcześniej, a następnie coś dopiszesz, to wszystko się „zburzy”.

7. Nie zapomnij o kontroli „wdów” i „bękartów”. „Wdowy” są określeniem na pojedynczy wiersz tekstu na końcu strony. Powinno się ją przerzucić na kolejną stronę. „Bękart” to określenie na samotny, końcowy wiersz akapitu. W łatwy sposób można to zrobić poprzez kliknięcie prawym przyciskiem myszy w treść -> akapit -> podziały wiersza i strony -> paginacja -> kontrola bękartów i wdów (zaznaczamy).

8. Wyodrębnij cytaty. Możesz użyć kursywy lub cudzysłowu. W obszernych cytatach dopuszcza się zmniejszenie czcionki (10).

9. Dostosuj marginesy. Obecnie prace drukuje się najczęściej dwustronnie. Najlepiej więc użyć opcji marginesu lustrzanego. Pamiętaj, żeby dodać 1 cm na oprawę. Wstawiamy poprzez Układ strony -> ustawienia strony -> marginesy (dobrze jest użyć opcji marginesy niestandardowe, daje nam ona więcej możliwości).

10. Nie zapomnij o numeracji stron. W przypadku drukowania dwustronnego, najlepiej wstawić numery stron na środku. Jeśli drukujesz jednostronnie, najestetyczniej będzie wstawić je u dołu prawej strony.

11. Nie numeruj strony tytułowej. Najlepiej użyć opcji wstawianie -> strona tytułowa, wtedy nie będzie ona ponumerowana automatycznie.

12. Ułatw wstawianie spisu treści. Jeśli oznaczysz tytuły rozdziałów i podrozdziałów jako nagłówki, będziesz mógł użyć opcji odwołania -> spis treści.

13. Nie zaczynaj nowej strony poprzez wielokrotne klikanie enter, możesz po prostu użyć opcji wstawianie -> podział strony (lub ctrl + enter)

14. Skończoną pracę najlepiej zapisz jako .pdf (jeśli nie drukujesz bezpośrednio ze swojego komputera). W ten sposób formatowanie nie ulegnie zmianie, gdy będziesz otwierał plik na innych komputerach (gdzie nie będzie tej samej wersji edytora tekstowego). Jeśli Twój edytor tekstowy nie ma tej opcji, polecam program „PDFCreator”.

15. Kolejność poszczególnych części pracy:

Strona tytułowa
Ewentualne podziękowania
Spis treści
Wstęp
Rozdziały
Zakończenie
Bibliografia
Abstrakt(y) (języki zależą od kierunku studiów)
Aneksy
Oświadczenie o niedopuszczeniu się plagiatu

Jeśli o czymś zapomniałam, proszę o zwrócenie uwagi

A na koniec wszystkim, którzy chcą pracę magisterską (licencjacką, dyplomową) napisać wzorowo, polecam tego E-booka:

Praca magisterska – finał

Magdalena Bród — Mon, 31 May 2010 09:05:33 +0000

Dziś nie będę pisać na temat dylematów językowych. Pochwalę się jednakże tym, że miesiąc temu (nie wiem, dlaczego wcześniej o tym nie napisałam) skończyłam pisać pracę magisterską. Finalnie temat brzmi „Blogosfera jako miejsce autoprezentacji i interakcji”. Takie spojrzenie na blogi wydawało mi się bardziej interesujące. Obrona nastąpi 29 czerwca 2010. Trzymajcie kciuki.

Top 100 Language Blogs 2010

Magdalena Bród — Thu, 13 May 2010 08:25:47 +0000

Dziś nie będzie żadnych dylematów językowych, ale prośba o oddanie głosu na ten blog w konkursie organizowanym przez Lexiophiles.com i bab.la. Ktoś zgłosił mój blog i znalazł się on w kategorii „Language Professionals”. Zatem jeśli uważacie, że zasługuję, zagłosujcie TUTAJ. Z góry dziękuję.

Cudzysłów – odmiana wyrazu

Magdalena Bród — Sun, 02 May 2010 12:34:09 +0000

Ostatnio często się w moim środowisku mówi o pracach magisterskich, co nie może dziwić, skoro bronimy się za miesiąc. Często zatem pojawia się „cudzysłów” w różnych przypadkach, który to de facto często jest źle odmieniany. Poniżej przedstawiam odmianę cudzysłowu przez przypadki, a w nawiasach często używane, błędne formy). Mam nadzieję, że komuś się przyda.

Odmiana rzeczownika cudzysłów:

Liczba pojedyncza:

M. cudzysłów

D. cudzysłowu (nie cudzysłowia)

C. cudzysłowowi

B. cudzysłów

N. cudzysłowem

Ms. cudzysłowie (nie cudzysłowiu)

W. cudzysłowie! (nie cudzysłów)

Liczba mnoga:

M. cudzysłowy

D. cudzysłowów

C. cudzysłowom

B. cudzysłowy

N. cudzysłowami

Ms. cudzysłowach

W. cudzysłowy