nie palący czy niepalący?

Od 1936 przyzwyczajano nas do zasady, że „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi o znaczeniu czynnościowym pisze się rozdzielnie, a z imiesłowami przymiotnikowymi o znaczeniu przymiotnikowym, znaczeniu cechy – łącznie. Zasadę tę można stosować do dziś, a więc pisać: „nie palący” i „niepalący” – w zależności od znaczenia, „nie będący”, „nie określony” i „nieokreślony” itd. Jednak regułę tę trudno było opanować coraz większej liczbie piszących (zresztą – także życie pokazało, że w wielu wypadkach nie sposób rozstrzygnąć, o jakie użycie imiesłowu chodzi), dlatego pod naciskiem społecznym Rada Języka Polskiego podjęła w grudniu 1997 r.decyzję o wariantywnej pisowni „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi (por. www.rjp.pl). Na jej mocy można stosować starą regułę – jeśli się jest do niej przyzwyczajonym – albo zawsze łączyć „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi, niezależnie od ich znaczenia i funkcji (z wyjątkiem, oczywiście, konstrukcji przeciwstawnych typu: nie X, ale Y). To drugie wyjście (a więc zapis: niebędący, niemający, niepalący, niepijący – zawsze, niewypity, niespalony itd.) staje się coraz powszechniejsze,  niewykluczone, a nawet bardzo prawdopodobne, że w nieodległej przyszłości zapis łączny będzie jedynym poprawnym.

Artykuł napisany przez

z wyksztalcenia dziennikarka, z zawodu "pani na urzedzie". Z przekonania- zawzieta purystka jezykowa, gnebiąca wszystkich znajomych za ich bledy jezykowe

3 komentarze

Strona 1 z 1
  1. W.G.
    W.G. z | | Odpowiedz

    Zasada, żeby ?nie? z imiesłowami przymiotnikowymi pisać łącznie, pojawiła się z dwóch powodów:
    1. W niektórych wypadkach pisownia łączna i tak była dopuszczalna i zalecana, a repertuar tych wypadków stale się poszerzał, choć nikt go dobrze nie znał;
    2. Nowsze opisy gramatyczne nie odróżniały imiesłowów przymiotnikowych od zwykłych przymiotników.
    Tak więc RJP postanowiła iść z duchem czasu i wprowadzić pisownię łączną. Dziwna reguła, że można pisać rozdzielnie, jeśli ktoś mocno odczuwa czasownikowy charakter imiesłowu, pojawiła się po to, żeby reforma odbyła się z okresem przejściowym i żeby ludzie nie musieli się zmuszać do pisania wbrew przyzwyczajeniom.
    Jak widać, taki sposób wdrażania zasady był dość sensowny, bo rezultat jest taki, jak planowano: ?nie? z imiesłowami przymiotnikowymi pisano coraz częściej łącznie, a dziś jest to już niemal regułą (choć wciąż nie jest błędem zapis rozdzielny).

    Serdecznie pozdrawiam Autorkę inspirującego bloga!

  2. bob
    bob z | | Odpowiedz

    Ja piszę łącznie, bo imiesłów przymiotnikowy pełni także funkcję rzeczownika.

  3. fidodido
    fidodido z | | Odpowiedz

    Pani Ewwo, bardzo przydatna strona. Mam tylko jedną uwagę. Mianowicie, skoro zarzeka się Pani, że jest językową purystką, to proszę zadbać o użycie znaków diakretycznych w samym opisie. Mam uczucie rozziewu pomiędzy działaniami a ich opisem. 🙂
    Serdeczności

    M.//

Prosimy o komentarz z Twoim prawdziwym imieniem i nazwiskiem.

Napisz odpowiedź

Przeczytaj poprzedni wpis:
Formatowanie pracy magisterskiej – 15 pomocnych wskazówek
Zamknij