Dylematy filolożki » język

Oryginał czy orginał?

Magdalena Bród — Mon, 06 Sep 2010 15:36:56 +0000

Oczywiście oryginał. Dokumenty mogą być oryginalne. Wygląd może być oryginalny.

Ech czy eh?

Magdalena Bród — Sat, 14 Aug 2010 09:06:47 +0000

Kiedyś, chyba jeszcze w dwa tysiące ósmym, wywiązała się na tym blogu dość ostra dyskusja na temat tego, że napisałam „eh” zamiast „ech”. Nie wiem dlaczego nigdy do tego nie wróciłam… dopiero dziś.

Otóż w języku polskim obie formy są poprawne. Możemy pisać zarówno „ech” jak i „eh”.

DOWÓD.

Swoją drogą, oczywiste jest to, że ten wykrzyknik wyrażający i dobre i złe odczucia występuje w wielu językach.

aha czy acha?

Magdalena Bród — Thu, 05 Aug 2010 07:39:06 +0000

Ciekawe. Prowadzę ten blog już ponad dwa lata i wcześniej nie zorientowałam się jak bardzo był potrzebny wpis o aha i acha. Nie wiem, czy to wszystkim „rzuca się w oczy”, ale wydaje mi się, że Polacy używają w tym przypadku pisowni dowolnej.

Definicje:

aha «wykrzyknik wyrażający potwierdzenie, zrozumienie, przypomnienie, zadowolenie, ironię itp.»

Źródło

acha – wykrzykiwać „ach”, zachwycać się czymś w sposób nieco afektowany (w trzeciej osobie liczby pojedynczej), on, ona acha.

Źródło

Pisownia:

Wiele się mówiło o równorzędności form „aha” i „acha”, a jak widać powyżej, są to dwa różne wyrazy. Ja oczywiście chciałam wyjaśnić pisownię obu „a(c)hów”, ponieważ łączą się one ze sobą:

ach
ach -a,chach, cha, mi, chom, chów
achać
aha

Pisownia przymiotników złożonych

Magdalena Bród — Sat, 10 Jul 2010 12:57:41 +0000

Kiedy razem, a kiedy z dywizem?

Przymiotniki zapisujemy:

a) łącznie wtedy, gdy mamy do czynienia z dwoma nierównorzędnymi znaczeniowo członami, gdy znaczenie determinuje drugi człon, na przykład: ciemnozielony, południowopolski,

b) z dywizem wtedy, gdy zestawiamy ze sobą równorzędne człony, na przykład: różowo-zielony, społeczno-polityczny, Górniczo-Hutnicza, staro-cerkiewno-słowiański.

A nuż nóż

Magdalena Bród — Tue, 06 Jul 2010 14:21:03 +0000

Wakacje pełną parą, ale to nie oznacza, że należy przestać dbać o „blogaska”.

Dziś chciałabym wyjaśnić różnicę między pisownią „nuż” a „nóż”. Jak wiadomo, „nóż” to sztuciec służący do krojenia jedzenia. „Nuż” natomiast, to partykuła występująca zwykle z „a” jako „a nuż”. Jest to określenie ekspresywne, znaczące mniej więcej tyle, co „może”, „kto wie” z lekkim powątpiewaniem.

Sięgając do słownika języka polskiego, pozwolę sobie zacytować jeszcze jedną ciekawą definicję:

nuż daw. «wykrzyknik komunikujący, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna»

LINK

Piszę o tym, ponieważ okazuje się, że przeciętny użytkownik języka polskiego nie ma zielonego pojęcia o tym, że pisownia tego wyrazu jest inna od pisowni popularnego sztućca. Dochodzi do tego jeszcze zabawa słowna i dodawanie „widelca” – „a nuż widelec mi się uda”. Nie dziwi więc to, że Polacy mogą być faktem odrębnej pisowni zdziwieni.

Pisownia złożonych przymiotników

Magdalena Bród — Mon, 03 May 2010 08:40:02 +0000

We współczesnym języku oficjalnym bardzo często pojawia się kłopot z zapisem złożonych przymiotników, na przykład dwudziestodwuletni, pięcioipółletni. Należy je odmieniać tak samo, jak na przykład jasnoniebieski, ciemnożółty, zeszłoroczny, ponieważ są to przymiotniki złożone z członów nierównorzędnych znaczeniowo, co oznacza, że główne znaczenie zawarte jest w członie drugim, a pierwszy człon określa bliżej to znaczenie. Zatem zawsze takie przymiotniki zapisujemy razem.

Cudzysłów – odmiana wyrazu

Magdalena Bród — Sun, 02 May 2010 12:34:09 +0000

Ostatnio często się w moim środowisku mówi o pracach magisterskich, co nie może dziwić, skoro bronimy się za miesiąc. Często zatem pojawia się „cudzysłów” w różnych przypadkach, który to de facto często jest źle odmieniany. Poniżej przedstawiam odmianę cudzysłowu przez przypadki, a w nawiasach często używane, błędne formy). Mam nadzieję, że komuś się przyda.

Odmiana rzeczownika cudzysłów:

Liczba pojedyncza:

M. cudzysłów

D. cudzysłowu (nie cudzysłowia)

C. cudzysłowowi

B. cudzysłów

N. cudzysłowem

Ms. cudzysłowie (nie cudzysłowiu)

W. cudzysłowie! (nie cudzysłów)

Liczba mnoga:

M. cudzysłowy

D. cudzysłowów

C. cudzysłowom

B. cudzysłowy

N. cudzysłowami

Ms. cudzysłowach

W. cudzysłowy

Mieszkać na ulicy / mieszkać przy ulicy

Magdalena Bród — Sat, 01 May 2010 12:14:09 +0000

Jeszcze do niedawna krytykowano ludzi (właściwie to nadal się ich krytykuje), którzy mówili, że mieszkają na jakiejś ulicy, na przykład „mieszkam na ul. Katowickiej”. Nie można się dziwić, ponieważ w szkole uczą, aby mówić, że mieszka się przy ulicy, na przykład „mieszkam przy ul. Katowickiej”. Okazuje się jednak, że pierwsza wspomniana przeze mnie forma jest również poprawna. Niektórzy mogą to wyśmiać, ponieważ stwierdzenie, że mieszka się na ulicy kojarzy się z bezdomnymi albo z żulami

Warto dodać, że często mówi się po prostu, że mieszka się na Katowickiej, na Piłsudskiego, na Mickiewicza. Potocznie oczywiście.

Jeśli piszemy o adresie zamieszkania w naukowej publikacji, tudzież w piśmie urzędowym, użyjemy formy „mieszkać przy ulicy”, ale w każdej innej sytuacji nikt nie powinien nikogo karcić za użycie „mieszkać na ulicy”.

Tło – odmiana wyrazu

Magdalena Bród — Sun, 25 Apr 2010 08:23:11 +0000

Zostałam poproszona o odmianę rzeczownika tło (który okazuje się problematyczny z racji wielu znaczeń), ponieważ spora część ludzi ma problem z dopełniaczem liczby mnogiej. Poniżej podaję odmianę przez wszystkie przypadki, na wypadek, gdyby ktokolwiek miał problem z deklinacją tegoż wyrazu.

liczba pojedyncza:

M. tło
D. tła
C. tłu
B. tło
N. tłem
Ms. tle
W. tło

liczba mnoga:

M. tła
D. teł
C. tłom
B. tła
N. tłami
Ms. tłach
W. tła

Nie ulega wątpliwości, że dopełniacz liczby mnogiej tła jest używany rzadko, stąd też nie można się dziwić, że mogą z nim być problemy. Tło odmienia się tak samo jak cło, którego dopełniacz stosuje się częściej, a który brzmi ceł.

(ja) rozumiem, (ja) umiem

Magdalena Bród — Sat, 24 Apr 2010 16:55:52 +0000

Dziś chciałam napisać parę słów na temat tych masowo występujących błędów dotyczących nieprawidłowej odmiany czasowników w czasie teraźniejszym. Te w temacie, to tylko dwa przykłady, moglibyśmy takich znaleźć więcej w języku polskim. Mowa tu o zapominaniu o „-m” w wygłosie, co sprowadza się do mówienia:

- Ja nie rozumie

- Ja nie umie

Oto odmiana tych czasowników (przepraszam, jeśli kogoś tymi banałami obrażę):

liczba pojedyncza:

ja rozumiem, umiem

ty rozumiesz, umiesz

on, ona, ono rozumie

liczba mnoga:

my rozumiemy, umiemy

wy rozumiecie, umiecie

oni, one rozumieją, umieją (a nie błędnie używane rozumią, umią)

Zatem, jak łatwo zauważyć, w pierwszej osobie liczby pojedynczej mamy do czynienia z wygłosowym -m (umi-em, rozumi-em), a nie ę (e).

Pamiętajmy: (ja) rozumiem, (ja) umiem.