Kategorie
Bez kategorii

Ciekawostki językowe – Kawa, węzeł gordyjski, średnik i inne interesujące przypadki

Język polski potrafi zaskakiwać. Pochodzenie niektórych zwrotów jest naprawdę ciekawe, podobnie jak źródło zasad pisowni. Dzisiaj przedstawię Wam kilka ciekawostek językowych – być może o nich jeszcze nie słyszeliście.

Przecinek czy bez przecinka?

Ni pies, ni wydra piszemy z przecinkiem, ale na łeb na szyję już bez niego. Żeby upewnić się, że konkretny zwrot jest na tyle utarty, że nie potrzebuje dodatkowego znaku w zapisie, zajrzyjcie do słownika.

Średnik

Czy wiedzieliście, że średnik to najrzadziej używany znak interpunkcyjny w polszczyźnie? Z badań przeprowadzonych przed ponad dwudziestoma latami wynika, że średnik stosujemy zaledwie w 0,90 % przypadków, gdy stawa się jakikolwiek znak interpunkcyjny.

Odkrywca czy wynalazca?

Wyrazy odkrywca i wynalazca nie są synonimami. Pierwsze słowo odnosi się do kogoś, kto odkrywa coś, co istniało już wcześniej (np. atomy, nowe lądy, elektryczność, grawitację). Drugi termin oznacza kogoś, kto wynajduje lub opracowuje coś zupełnie nowego (maszynę parową, proch strzelniczy, mikroskop).

Min, min. i m.in. – od czego to skróty?

Przywołane skróty pochodzą od trzech różnych wyrazów (lub wyrażeń). Chociaż są podobne, a ich zapis różni się tylko kropkami, każdy z nich przypisano do innego słowa czy słów. Min bez żadnych kropek to skrót od minut. Min. z kropką jest skrótem od wyrazu minimum, a m.in. z dwiema kropkami od między innymi.

Węzeł gordyjski

Węzeł gordyjski z popularnego związku frazeologicznego można wyłącznie przeciąć, a nie rozplątać czy rozwiązać. Zgodnie z mitologią grecką ów węzeł słynął właśnie ze swojej nierozwiązywalności.

Kawa

Słowo kawa, nim zostało przypisane do napoju z ziarna kawowca, znaczył tyle, co kawka, czyli ptak z rodziny krukowatych. Przenośnie oznaczał drwinę, gadającego bzdury, a czasownik kawić znaczył drwić, pleść głupoty, bałamucić.

Ciemno i jasno

Wyraz ciemno jest przysłówkiem i rzeczownikiem. Ale w stosunku do jasno nie zachodzi już analogia. Słowo to jest wyłącznie przysłówkiem. Obecnie ciemno jako rzeczownik odbiera się jako anachronizm. Wyraz zastąpiła ciemność.

Kurek

Słowo kurek ma kilka różnych znaczeń. Wyraz oznacza kran, zawór, koguta, kurczaka, wiatrowskaz umieszczany na dachu albo element broni palnej. W zależności od znaczenia biernik tego rzeczownika ma inne brzmienie. Dla nieżywotnych będzie to kurek, a dla żywotnego kurka. Jednak w przypadku wiatrowskazów biernik to również kurka, dlatego że element ten wziął swoją nazwę od żywotnego koguta.

Patrzyć i patrzeć

Czasowniki patrzyć i patrzeć są równoprawne. Popularność ich użycia zależy jednak od czasu gramatycznego. Bezokolicznikowa forma patrzeć jest częstsza niż patrzyć, ale w czasie przeszłym patrzyłam jest powszechniejsza niż patrzałam.

Góral i góral

Rzeczownik góral można pisać wielką lub małą literą? Pisany małą literą góral to „rdzenny mieszkaniec gór, człowiek wywodzący się z rdzennej ludności zamieszkującej góry”, np. górale himalajscy, a Góral to „mieszkaniec północnej części Karpat Zachodnich”, np. Górale, Górale polscy, Górale słowaccy.

Cię i ciebie

Czy wiecie, że form zaimków cię i ciebie nie możemy stosować zamiennie? Forma cię występuje wyłącznie w pozycji nieakcentowanej, a ciebie – w akcentowanej.

Akcentowanie nauki

Wymawiając słowo nauka mamy możliwość postawienia w nim akcentu na dwa sposoby. W podstawowej wersji akcent pada na przedostatnią sylabę nauka. Możemy jednak również stawiać akcent na sylabę trzecią od końca, czyli nauka.

To już wszystkie ciekawostki na dziś. Mam nadzieję, że udało mi się Was czymś zaskoczyć.

Kategorie
o tym i owym

20 najbardziej przydatnych phrasal verbs do życia i pracy w Anglii

Mimo że języka angielskiego uczy się teraz od szkoły podstawowej, to jest to jeden z najbardziej skomplikowanych gramatycznie. Codzienne rozmowy Anglików w dużym stopniu opierają się na tak zwanych czasownikach frazowych – phrasal verbs, które obcokrajowcom sprawiają sporo kłopotów… Poznaj 20 najbardziej przydatnych phrasal verbs do życia i pracy w Anglii.

Kategorie
Bez kategorii

Mieszkam w Dolnośląskiem

Pisownia i odmiana nazw województw bywa kłopotliwa. Zwykle piszemy “mieszkam w województwie dolnośląskim”, ale można też spotkać się z zapisem “mieszkam w Dolnośląskiem”. Okazuje się, że obie wersje są poprawne. Nie napiszemy już jednak “mieszkam w województwie Dolnośląskiem”. Na czym polega różnica?

Kategorie
o tym i owym

O czym mówi język?

Zwykle dobrze wiemy, co chcemy powiedzieć. Przynajmniej pozornie rozumiemy swoje myśli i intencje, potrafimy je wyrazić, skomunikować się z innymi. Słowa i zdania to tworzywo dnia powszedniego, tak oczywiste i naturalne, że mało komu przychodzi do głowy, by rozkładać je na czynniki pierwsze. Rozmawiamy, słuchamy, czytamy. Ale czym tak naprawdę jest mowa? I jak językiem opisać język?

Kategorie
Porady

Jak złożyć życzenia świąteczne?

Wesołych, spokojnych świąt Bożego Narodzenia i szczęśliwego Nowego Roku życzy Tomasz.

Nic prostszego? Nic bardziej mylnego! Składanie życzeń niesie ze sobą więcej trudności, niż mogłoby się wydawać. Czy to na kartce świątecznej, czy przy dzieleniu się opłatkiem –  ciepłe, szczere słowa są najlepszym prezentem dla bliskiej osoby. A prezenty wybieramy z troską, prawda? Jak zrobić to dobrze?

Kategorie
Błędy słownikowe

Reprezentacyjny czy reprezentatywny? – paronimy

Dzisiaj weźmiemy na warsztat językową pułapkę, w którą łatwo wpaść, jeśli nie zna się dokładnie znaczenia używanych słów. Zdarza się, że mylimy podobnie brzmiące wyrazy, czyli tak zwane paronimy. Pora pozbyć się wątpliwości raz na zawsze. Oto kilka przykładów takich zestawień.