Kategorie
Błędy fleksyjne

Źdźbło – odmiana wyrazu

Dziś na Facebooku użytkownik spytał mnie o dopełniacz liczby mnogiej wyrazu “źdźbło”. Nie wiem, w jakim kontekście chciał tego przypadka użyć, ale niech będzie 🙂 Poniżej cała odmiana.

przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga
mianownik źdźbło źdźbła
dopełniacz źdźbła źdźbeł
celownik źdźbłu źdźbłom
biernik źdźbło źdźbła
narzędnik źdźbłem źdźbłami
miejscownik źdźble źdźbłach
wołacz źdźbło źdźbła

Przypomniał mi się od razu celownik liczby mnogiej od wiadra (przyznajcie, że nigdy nie użyliście tego przypadka) 😉 A jakie są Wasze najbardziej zaskakujące odmiany poszczególnych wyrazów?

Kategorie
Błędy składniowe

Nie stawiaj “jest” po warto!

Kolejny czas nieaktywności blogowej za mną. I znów wypada mi przeprosić. To wszystko wina wakacji i czasu urlopów, również mojego.

No, tyle tłumaczenia wystarczy 🙂

Wydaje mi się, że już kiedyś o tym pisałam, ale ostatnio spotykam się z tym często, więc postanowiłam wspomnieć ponownie.

Jak się Wam czyta takie zdania?

(przykłady prawdziwe)

  • Warto jest zatem uświadomić sobie to…,
  • … choć warto jest zauważyć, że można znaleźć…,
  • Warto jest jednak pamiętać o tym, że…,
  • Warto jest poświęcić na to nieco czasu.

To tylko kilka przykładów wyjętych z jednego tekstu. Brzmi sztucznie, prawda? Oczywiście. Bo na to “jest”  nie ma  tam miejsca!

Warto, można, trzeba to predykatywy. I pełnią one w zdaniu funkcję czasownika, dlatego nie trzeba (i lepiej nie dodawać) już do nich dodawać odpowiedniej odmiany czasownika być. Przynajmniej w czasie teraźniejszym. 

Warto jest to zapamiętać 😛 

Kategorie
Błędy fleksyjne częste błędy

Złodziei czy złodziejów?

Jest wiele wyrazów w języku polskim, które rzadko używane są w poszczególnych przypadkach. Dlatego też, gdy taki przypadek zastosujemy,  brzmią dziwnie. I nic z tym fantem nie zrobimy – w końcu i tak rzadko będziemy odmieniać wiadro w celowniku. Podobnie jest, jeśli konsekwentnie nie odmieniamy wyrazów, które odmienione być powinny.

Może brzmi to banalnie i jest oczywiste, ale taka jest prawda i warto o tym pamiętać podczas kolejnego zastanawiania się “czy moje nazwisko się odmienia“?

I właśnie takim wyrazem jest złodziej w liczbie mnogiej w dopełniaczu i w bierniku. O jego odmianę zostałam ostatnio poproszona. Mogłoby się wydawać, że nie ma tu żadnych problemów, bo odmieniamy standardowo, według zasad języka polskiego. Brzmi to jednak dziwnie.

Ale dobrze, przejdźmy do konkretów:

jak brzmi złodziej w dopełniaczu i bierniku liczby mnogiej?

[important]złodziei i złodziejów – obie formy są poprawne [/important]

Podobnie jak meczy i meczów oraz pokoi i pokojów.

Brzmi dziwnie, ale taka jest prawda 🙂

Przypadek LP LM
M złodziej złodzieje
D złodzieja złodziei/złodziejów
C złodziejowi złodziejom
B złodzieja złodziei/złodziejów
N złodziejem złodziejami
Ms złodzieju złodziejach
W złodzieju złodzieje

I wszystko jasne.

Kategorie
Błędy składniowe częste błędy

Ubierać spodnie czy ubierać się w spodnie?

Rozpowszechniona forma “ubierać coś” jest wciąż błędem, mimo że można zaryzykować stwierdzenie, że jest popularniejsza niż prawidłowa “ubierać się w coś”. Niektórzy uważają jednak, że to jedynie regionalizm małopolski.

Bez względu na miejsce tej formy w języku polskim, powinniśmy pamiętać, że dużo lepiej powiedzieć:

  • ubieram się w spodnie,
  • wkładam spodnie,
  • zakładam spodnie (ale tylko potocznie).

Bądźmy dosłowni – “ubieram spodnie” oznacza wkładanie na spodnie ubrania (gdyby spodniom było zimno, to można na nie ubrać drugie spodnie).

[important]Ubierać można dziecko, które samo sobie nie poradzi. Ubrania wkładamy, zakładamy biżuterię lub krawat, a nakładamy kapelusz i płaszcz.[/important]

W doskonały sposób opisano to w audycji radiowej Trójki – Co w mowie piszczy. Dla zainteresowanych – link.

Kategorie
Błędy składniowe częste błędy

Predykatywy – można, warto, trzeba, wolno itp.

Ostatnio zauważyłam, że wiele osób popełnia dość istotny błąd, polegający na dodawaniu do predykatywów (przykłady w temacie) różnych form czasownika, najczęściej “jest”. Sprowadza się to do tego, że zdania zaczynają przybierać dziwne postaci, na przykład:

  • Warto jest to zrobić (nagminnie)
  • Nie warto jest tego słuchać
  • Wolno jest tam wejść (sic!)
  • Można jest wpłynąć na to…

Jako że tego typu wyrazy pełnią w zdaniu funkcję czasownika, nie powinno się już do nich tego czasownika odmienionego dodawać. Rzecz jasna można dodawać formy bezokolicznika (a nawet trzeba), na przykład:

  • Należy zauważyć, że…
  • Trzeba wspomnieć…
  • Warto to zrobić.

 

Kategorie
Błędy fleksyjne częste błędy

Cukier wanilinowy to nie cukier waniliowy

Myślałam, że skoro ponad rok temu pojawił się demotywator (a także wiele wątków na blogach itp., bo przecież demotywatory, mimo dużego zasięgu, nie są wiarygodnym źródłem) udowadniający, że cukier waniliowy to tak naprawdę cukier wanilinowy, to większość społeczeństwa to zapamięta. Okazuje się, że nie. Ostatnio wiele czasu spędzam w serwisach kulinarnych i tam nałogowo dodaje się do ciast, naleśników i innych potraw cukier waniliowy. A to przecież

cukier wanilinowy

Sami zobaczcie, jeśli nadal o tym nie wiecie:

[nggallery id=3]

Rzecz jasna, cukier waniliowy istnieje. Otrzymuje się go z lasek wanilii (cukier wanilinowy z etylowaniliny) i cukru buraczanego. Jest znacznie droższy od cukru wanilinowego i niełatwo go zdobyć.  Dlatego właśnie tańszą alternatywa jest ten drugi.

Zatem zapamiętajmy – mówiąc o cukrze waniliowym, najprawdopodobniej mamy na myśli właśnie cukier wanilinowy.