Kategorie
Bez kategorii Błędy interpunkcyjne

Taki (,) że – kłopotliwy przecinek

To jeden z tych dylematów interpunkcyjnych, o których istnieniu wielu z nas nie ma pojęcia. Pisownia taki że wydaje się dość intuicyjna. Wyrażenie to pojawia się jednak nader często zarówno w piśmie, jak i w mowie potocznej. Warto upewnić się, że stawiamy przecinek we właściwym miejscu.

Kategorie
Błędy interpunkcyjne

Przecinek przed niż

Na początku wpisu przepraszam Was, drodzy czytelnicy, za to, że ostatnio tak mało tu wpisów związanych stricte z językiem polskim. Dziś jednak nadrabiam zaległości i spieszę z wyjaśnieniem dylematu interpunkcyjnego.

Pisałam już o przecinku przed “czy”, ale równie często to właśnie przecinek przed niż może stanowić nie lada dylemat. To, czy będzie się on pojawiał, zależy od budowy zdania,a nie od samego charakteru “niż”.

Otóż, w przypadku zdań złożonych, gdy “niż” oddziela zdania podrzędne lub równoważnik zdania, postawimy przed nim przecinek. “Niż” oddziela wtedy zdanie składowe, na przykład:

Jest znacznie lepiej, niż to sobie wyobrażałam

Widziałam więcej, niż chciałam

W przypadku, gdy “niż” pojawia się w zdaniu pojedynczym, przecinka nie stawiamy.

Dziś jest zimniej niż wczoraj

Droga do pracy zajmuje mi teraz więcej czasu niż wcześniej

Jak widać, można więc kierować się zasadą, że przecinek przed niż stawiamy w przypadku zdań złożonych, a nie stawiamy go, gdy mamy do czynienia ze zdaniami pojedynczymi.

Kategorie
Błędy interpunkcyjne częste błędy

Jak to jest z tym przecinkiem przed “czy”?

Istnieje wiele rozważań na temat tego, czy stawiać przecinek przed “czy”, czy nie. Całkiem przypadkiem ułożyłam przykładowe zdanie. Otóż ogólna zasada jest taka, że ten przecinek stawiamy. Nie stawiamy go tylko w jednej sytuacji. Wszystko zależy od tego, jaką rolę “czy” pełni w zdaniu.

  • Jeśli jest partykułą, przecinek stawiamy, na przykład:

– Nieważne, czy był pilnym uczniem, ważne, że był grzeczny.

– Nigdy nie myślałam o tym, czy literatura może łączyć.

  • Jeśli jest spójnikiem, przecinka nie stawiamy:

– Tamten pociąg odjeżdżał o 6 czy o 8?

– Byłyśmy w kinie na “Seksie w wielkim mieście” czy na “Teksańskiej masakrze piłą mechaniczną”?

ale:

– Czy czerwony, czy żółty, wszystkie tulipany są piękne

– Czy pojedziesz tam tramwajem, czy autobusem – dotrzesz na miejsce.

Dlaczego?

Przypomnijcie sobie zasadę o “i”. W przypadku, gdy drugie “i” pełni w zdaniu tę samą funkcję co pierwsze, przy drugim stawiamy przecinek. Tutaj analogicznie. Mamy do czynienia z polisyndetyzmem. W powyższych przykładach “czy” pełni dwa razy tę samą funkcję, zatem stawiamy przecinek przed drugim.

Kategorie
o tym i owym

Badanie dotyczące stosowania znaków interpunkcyjnych przez internautów

Tomek z Unleashed English przeprowadza badanie dotyczące stosowania znaków interpunkcyjnych (w polskich tekstach) i diakrytycznych przez internautów.

Ankieta znajduje się TUTAJ. Proszę Was o wzięcie w niej udziału. Myślę, że wiele osób chętnie pozna wyniki.

Z góry dziękuję 🙂

Kategorie
Błędy interpunkcyjne

Kiedy nie stawiamy przecinka?

Dziś o interpunkcji z innej strony. Poniżej lista sytuacji, w których przecinek nie powinien się znaleźć:)

  1. W przypadku zdań pojedynczych przed wyrażeniami porównawczymi z “jak”, “niż”, “co”, na przykład “była głodna jak wilk”.
  2. W przypadku zdań pojedynczych i współrzędnie złożonych łącznych ze spójnikami, na przykład “była zmęczona i nie chciała już pracować”.
  3. W przypadku zdań pojedynczych i współrzędnie złożonych wyłączających z “ani” i “ni”, na przykład “nie zadzwonili ani nie napisali e-maila”.
  4. W przypadku zdań pojedynczych i współrzędnie złożonych rozłączających z “albo” i “lub”, na przykład “moglibyśmy pójść do kina albo do centrum handlowego”.
  5. W przypadku zestawień ze spójnikiem, na przykład “między młotem a kowadłem”.

I wiele innych… 🙂

Kategorie
Błędy ortograficzne częste błędy

Myślnik a dywiz

Dziś chciałabym wytłumaczyć różnicę w pisowni i zastosowaniu myślnika (pauzy) i dywizu (łącznika).

DYWIZ (-)

  1. Stosujemy go w przypadku zestawiania dwóch równorzędnych nazw, na przykład w dwuczłonowych nazwiskach: Maria Nowak-Kowalska, czy zestawieniu kolorów:  różowo-niebieski i nie oddzielamy go spacjami.
  2. Dywizu używa się również w celu przerzucenia części wyrazu do kolejnego wiersza.
  3. Dywiz stosuje się również w przypadku  zapisów liczbowych lub skrótowców (i ich odmiany), na przykład 3-krotny, ZUS-owi.
  4. Dodatkowo, dywiz stawia się przy kodzie pocztowym, numerach telefonu, wzorach chemicznych

Dywiz jest najkrótszym znakiem pisarskim i wynosi od ok. 1/4 do ok. 1/3 firetu

Nie jest to znak interpunkcyjny, ponieważ zalicza się go do znaków wewnątrzwyrazowych lub międzywyrazowych.

——————————–

MYŚLNIK (—)

Używa się go:

1. Głównie w zapisie dialogów, na przykład:

– nie podoba mi się to – warknęła.

2. Przy wtrąceniach, zamiast przecinka, na przykład:

Wczoraj Tomasz – którego nie znoszę – obraził mnie

3. Zamiast domyślnych czasowników jest, są przed zaimkiem to – wprowadzającym orzecznik, np.

Warszawa – to stolica Polski.
Wiedza – to potęga.

(Należy w tym miejscu podkreślić, że postawienie w tego typu przykładach przecinka zamiast myślnika jest rażącym błędem interpunkcyjnym). [Punkt trzeci pochodzi stąd].

4. Przed wyrazami, na które chce się zwrócić uwagę (rzadko praktykowane).

Myślnik, w przeciwieństwie do dywizu, jest znakiem interpunkcyjnym.

—————————-

Warto dodać, żeby uważać podczas pisania dywizu i myślnika w edytorach tekstowych, na przykład w Wordzie. Czasem używa tych znaków zamiennie i niekonsekwentnie.