Kategorie
o tym i owym

Dwu a dwóch

Na początku tego wpisu chciałam serdecznie przeprosić za brak aktywności na blogu. Było to niestety spowodowane problemami zdrowotnymi, o których rozpisywać się przecież nie będę. Dzisiejszy wpis to odpowiedź na pytanie czytelnika. Zastanawia się on nad różnicą użycia słów “dwu” oraz “dwóch”.

Jako przykład podaje zdanie: “Praktycznie składało się z dwu niepołączonych ze sobą dzielnic (…)”

Otóż, obie formy są w dopełniaczu poprawne i możemy ich używać zamiennie. Ta pierwsza jest po prostu starsza, ale druga bardziej popularna. Możemy więc zakładać, że w literaturze pięknej częściej spotkamy się z pierwszą wersją, jednak obecnie częściej używać będziemy “dwóch”. Należy jednak wystrzegać się “dwuch”, bo to już typowy błąd językowy.

Warto dodać też kilka słów o celowniku. Gdyż tutaj nasza dwójka ma aż trzy warianty – dwu – dwom i dwóm, czyli:

Przyglądam się dwu dziewczynom

Przyglądam się dwom dziewczynom

Przyglądam się dwóm dziewczynom

Wiem, że te formy mogą brzmieć dość abstrakcyjnie, to jednak nie zmienia faktu, że są poprawne.

A jako uzasadnienie, odsyłam do wypowiedzi profesora Miodka.

Kategorie
Błędy ortograficzne częste błędy

Jadę za granicę, ale wracam z zagranicy

Dziś chciałabym opisać pewną asymetrię w języku polskim. Otóż przyjęło się, że jeśli wyjeżdżamy poza nasz kraj, to jedziemy za granicę. Jeśli jednak stamtąd wracamy, to wracamy z zagranicy. Mogłoby się wydawać, że bardziej uzasadniona językowo będzie forma wracamy zza granicy (na zasadzie analogii). Forma ta jest poprawna, ale w zupełnie innym kontekście – w przypadku, gdy mamy na myśli samą linię graniczną. Możemy więc mówić o sąsiadach zza południowej granicy.

Jeśli mamy na myśli powrót do kraju, musimy pamiętać o tym, że wracamy z zagranicy.

Warto też na moment zatrzymać się przy bierniku (mimo że to właśnie wyżej omówiony dopełniacz sprawia większy kłopot). Często nie wiadomo, czy mamy na myśli za granicę czy zagranicę (w kontekście wyjeżdżamy za granicę) – oczywiście druga forma jest prawidłowa.

W przypadku narzędnika, również pojawiają się dylematy – za granicą czy zagranicą (przykład: jakie stosunki mają Polacy z zagranicą)? Oczywiście w tym kontekście zapisujemy wyraz łącznie. Jeśli jednak będziemy chcieli napisać, że ptaki przebywają zimą za granicą naszego kraju, zapiszemy to osobno.

Przede wszystkim należy się zatrzymać przy definicjach. Granica i zagranica to często synonimy – a przecież to dwa wyrazy o zupełnie innym znaczeniu. Granica jest linią graniczną, a zagranica ogółem krajów poza obszarem naszego kraju.

A jeśli interesują Cię podróże po kraju, a tym bardziej po Wrocławiu. Sprawdź – Vox Vratislaviensia Przewodnik po Wrocławiu.

Kategorie
o tym i owym

Pleonazm a tautologia

Przepraszam za ostatnie braki aktywności, zarówno blogowe, jak i mailowe. Teraz już wszystko ułożone, więc powinnam pisać częściej.

Poproszono mnie o wyjaśnienie różnicy między pleonazmem a tautologią, gdyż wiele osób używa tych zwrotów zamiennie. Różnica jest subtelna.

Pleonazm to powtórzenie w zdaniu lub zwrocie jednego wyrazu wynikającego z drugiego (posiadającego cechę drugiego), na przykład:

fakt autentyczny – istotą faktu jest to, że jest on autentyczny
lub klasyk:
masło maślane – maślany to element określający masło
ewentualnie:
cofać się do tyłu

Nie ma więc potrzeby dodawania tych wyrazów. Jest to jednak częsty zabieg literacki, podkreślający oba zwroty, na przykład “tylko i wyłącznie” – rzecz jasna zarówno tylko, jak i wyłącznie to wyrazy bliskoznaczne.

Tautologia natomiast, to powtórzenie całego znaczenia jednego wyrazu w drugim, na przykład:

dlatego bo – rzecz jasna, powinno się mówić dlatego że
tworzenie i produkcja – cechą produkcji jest przecież tworzenie czegoś
geneza i pochodzenie

Zatem w skrócie:

[important]Pleonazmy związane są z wyrazami o podobnym znaczeniu, a tautologia z takimi, które znaczenie mają takie same.[/important]

A dla osób, które chcą się nieco bardziej zagłębić w temat, odsyłam do poradni językowej.

Kategorie
Błędy słownikowe częste błędy

Tudzież to nie albo!

Niektórzy, chcący wysławiać się nad wyraz inteligentnie, używają czasem takich archaizmów, że nie do końca pamiętają ich znaczenie. I tak właśnie jest z “tudzież”. Poniżej przykładowe zdanie:

“Dzisiaj wieczorem pójdziemy do kina, tudzież do teatru czy do opery”

Przykładowe zdania sugeruje, że jego bohaterowie pójdą wieczorem do kina i do teatru lub do opery. Mogłoby się to wydawać sensowne, gdyby nie to, że jednego wieczoru dość trudno byłoby zdążyć zobaczyć seans filmowy i przedstawienie.

Spójrzmy jeszcze na to zdanie:

“Jutro, do szkoły, włożę bluzę, tudzież sweter”

Brzmi to dość abstrakcyjnie, gdyż mało prawdopodobne jest, że w szkole jest aż tak zimno, by zakładać i sweter, i bluzę.

Zatem: 

[important]Tudzież = i = oraz = także[/important]

Znaki równości są w tym miejscu umowne, gdyż są to wyrazy bliskoznaczne, które, jak wiadomo, niektórymi elementami znaczeniowymi się różnią.

[important]To spójnik określający jednoczesne występowanie.[/important]

Tudzież to nie lub i albo. Warto o tym pamiętać.

Kategorie
Błędy składniowe częste błędy

Ubierać spodnie czy ubierać się w spodnie?

Rozpowszechniona forma “ubierać coś” jest wciąż błędem, mimo że można zaryzykować stwierdzenie, że jest popularniejsza niż prawidłowa “ubierać się w coś”. Niektórzy uważają jednak, że to jedynie regionalizm małopolski.

Bez względu na miejsce tej formy w języku polskim, powinniśmy pamiętać, że dużo lepiej powiedzieć:

  • ubieram się w spodnie,
  • wkładam spodnie,
  • zakładam spodnie (ale tylko potocznie).

Bądźmy dosłowni – “ubieram spodnie” oznacza wkładanie na spodnie ubrania (gdyby spodniom było zimno, to można na nie ubrać drugie spodnie).

[important]Ubierać można dziecko, które samo sobie nie poradzi. Ubrania wkładamy, zakładamy biżuterię lub krawat, a nakładamy kapelusz i płaszcz.[/important]

W doskonały sposób opisano to w audycji radiowej Trójki – Co w mowie piszczy. Dla zainteresowanych – link.

Kategorie
o tym i owym

Forumowicz czy forowicz?

Dziś chciałabym sprowokować dyskusję. Jak, Waszym zdaniem, powinno się mówić – forumowicz czy forowicz? Opera podkreśla mi tę drugą formę, ale nie jest do końca wiarygodnym słownikiem. Jakiś czas temu byłam świadkiem dość żywej dyskusji na temat tych form na jednym z forów.

Niektórzy uważają, że końcówkę -um powinno się odcinać, tak jak w przypadku muzeum (muzealny) czy liceum (licealista). Należy jednak zwrócić uwagę, że powyższe przykłady składają się z trzech sylab, a forum z dwóch.

Idąc dalej, trzeba też spojrzeć na dopełniacz liczby mnogiej wyrazu forum – forów (nie for! – częsty błąd) oraz wszystkie inne przypadki – przemawiają za forowiczem. Byłaby to więc forma poprawna językowo, jednakże forumowicz stała się bardziej popularna.

Szukałam wiarygodnych informacji na ten temat i znalazłam taką, która pochodzi z 2006 roku, więc, jeśli chodzi o język internetowy, jest nieco przestarzała. Zainteresowanych odsyłam. Jest również nowszy wpis na ten temat, ale odnosi się on do poprzedniego.

 

Zapraszam więc do dyskusji i podawania swoich argumentów.