Kategorie
Trudna sprawa

Pierwsi, drudzy, trzeci, czwarci…

Właśnie. Jak to jest z męskoosobowymi liczebnikami porządkowymi?

Nasi zawodnicy na olimpiadzie byli:

Pierwsi
Drudzy
Trzeci
Czwarci
Piąci
Szóści
Siódmi

… No właśnie… a co dalej?

Problem nie jest łatwy do rozwiązania, ponieważ różni językoznawcy mają na ten temat różne teorie.

Profesor Markowski, ku któremu się skłaniam, uważa, że wszystkie liczebniki mają rodzaj męskoosobowy, zatem

…dziesiąci
jedenaści…

prof. Kołodziejek natomiast, uważa, że tylko pierwsze cztery liczebniki porządkowe mają formę męskoosobową, więc wg niej, piąci byłoby już formą niepoprawną.

Warto jednak zapamiętać, że w liczebnikach odmieniamy dwa człony, czyli:

czterdzieści piąci, sześćdziesiąci drudzy.

Generalnie, liczebniki porządkowe odmieniają się jak przymiotniki, odpowiednio: twardo- lub miękkotematowe.
Brzmi dziwnie, ponieważ rzadko się tych form używa, sama osobiście wolałabym powiedzieć, że:

nasza drużyna zajęła sto dwudzieste piąte (albo siedemdziesiąte) miejsce w tym wyścigu.

Kategorie
Błędy fonetyczne częste błędy

WłĄczać – nie WłANczać

To właściwie jeszcze częstszy błąd niż ten opisywany w poprzednim poście. Wszyscy mówią [włanczać], mało kto [włonczać]. Byłoby to o tyle tolerowane, gdyby wysławiali się tak tylko “zwykli” ludzie, ale niestety robią tak też osoby publiczne, politycy i dziennikarze.

Dlaczego ludzie mówią tak odruchowo?
Jak w wielu przypadkach przyczyną jest niewłaściwa analogia – na przykład dokonanemu czasownikowi wykończyć odpowiada niedokonana forma wykańczać. Z dokonanym wyłączyć nasuwa się forma niedokonana wyłanczać.

Ważne są również względy fonetyczne – łatwiej wymówić słowo z dwiema identycznymi samogłoskami niż z różnymi.
Zapamiętajmy:

[Włonczać] to jedyna dobra mówiona forma. Nie mówmy włanczać!

Dla zaintreresowanych zapraszam do lektury artykułu językoznawcy Krystyny Gąsiorek na temat włączać TUTAJ (Link otworzy się w nowym oknie)

Kategorie
Błędy składniowe częste błędy

Tam jest napisane!

Właśnie. Błąd popełniany przez bardzo dużą część społeczeństwa. Ale, właściwie czy to jest błąd? Ostatnio polscy językoznawcy ułatwiają nam wszystko, nie wspominając już, że np. forma “poszłem” jest dopuszczalna. Otóż według Mirosława Bańki… oj ale to później.

Zatem często mówimy:

tam pisze, że…

w gazecie pisało, że…

Jeśli chcemy posługiwać się poprawną polszczyzną, powinniśmy raczej powiedzieć:

tam jest napisane, że…

w gazecie było napisane, że…

albo:

tam piszą, że…

w gazecie piszą, że…

i tyle 😉 Przecież to nie żadna filozofia 😉 Mnie się udało nauczyć moją babcię poprawnej formy – i co? 🙂 teraz sama poprawia innych 😀

Dokończę zatem: Według Mirosława Bańki, na którego się już kilkakrotnie tutaj powoływałam, należy rozróżnić język potoczny od oficjalnego. Forma pisze – została ostatnio oznaczona jako forma używana w uzusie i jest dopuszczalna. Nie jest to jednak wzór wymowy – więc nawołuję – mówmy/piszmy poprawnie 🙂

Kategorie
Trudna sprawa

Tłumaczenia tytułów filmów…?

Dziś króciutko, chciałam się tylko pożalić. Będzie więc o tłumaczeniach tytułów filmów w Polsce. Niestety, ale to bardzo przykre, że nasi producenci (a może i tłumacze) regularnie wpadają na pomysły totalnie abstrakcyjne i absurdalne, zupełnie niepasujące do oryginalnego tytułu ani do tematyki, fabuły.

Moje ulubione:

Dirty Dancing – wirujący seks

Desperate Housewives–  gotowe na wszystko

Skins – kumple

Prison Break – Skazany na śmierć

Made of honor – moja dziewczyna wychodzi za mąż

a jakie są wasze typy?

Kategorie
Błędy słownikowe częste błędy

Dokładnie!

Dziś krótko i wbrew moim przekonaniom 🙂

Chciałam tylko ogłosić, że mówienie dokładnie jest niepoprawne!  Oczywiście w kontekstach takich jak:

– wiesz, ta dziewczyna miała różową spódniczkę

– dokładnie, i wyglądała w niej świetnie

Dlaczego niepoprawnie?

Ponieważ “dokładnie” oznacza  “precyzyjnie”.

Kiedy jest poprawnie?
Nie musisz mi tłumaczyć jak ona była ubrana, bo dokładnie znam tę dziewczynę – to moja siostra.

Skąd się to wzięło?

z angielskiego – exactly?

z niemieckiego – genau?

🙂

Co zrobić, żeby było poprawnie?

Zamienić dokładnie na:

tak właśnie!, no właśnie, tak, racja 🙂

Kategorie
Błędy składniowe częste błędy

Generalnie w każdym bądź razie na chłopski rozum rzecz biorąc

Dzisiejszy wpis nie będzie długi 🙂 Tytuł absurdalny? Tylko troszeczkę. Kiedyś usłyszałam dziewczynę, która opowiadała coś swojej koleżance i naprawdę powiedziała “generalnie na chłopski rozum rzecz biorąc”. Oj, pamiętam, jak się wszyscy zaczęliśmy z tego śmiać. Ale dobrze. Jakie jest moje zamierzenie w przytoczeniu tego? Otóż takie, że chcę pokazać, iż w tytułowym zdaniu kryją się tak naprawdę cztery zwroty:

generalnie rzecz biorąc

w każdym razie

bądź co bądź

na chłopski rozum

Te i tylko te połączenia wyrazowe są poprawne. Nie znaczą tego samego, a mimo to często są ze sobą mieszane. Najczęściej popełnianym błędem jest w każdym bądź razie, jednoczesne połączenie zwrotów w każdym razie i bądź co bądź i nie powinno się go używać w ten sposób.